Okuma ve karar
Soğuk havada menzil ve şarj
· Şarj İstasyonu
Soğuk, etiket menzilini aşağı çeker. Tek bir kayıp yüzdesi ilan edilmez; pay bırakılır.
Etiket yazın sayısıdır
Araçların ilan edilen menzili, ılıman bir testin ürünüdür. Kışın kabin ısınır, batarya soğuktur, lastik ve rüzgâr da eklenir. Sonuç, yazın gördüğünüz kilometrenin altına iner. Ne kadar altına indiğini tek yüzdeyle söylemem. Söylemek, aracı, dereceyi ve yolu siler. Erzurum’da eksi on ile İstanbul’da artı beş aynı kış değildir. İlke şudur: kış payı bırakın, payı kendi aracınızın son haftasından öğrenin, öğrenmeden dağ geçidine yazlık yüzdeyle girmeyin.
Erzurum kışı bu ilkenin ince bir ildeki hâlidir. 19 Ekim 2026 satırında Erzurum 78 istasyon, 55 AC ve 106 DC, 161 sokettir. Doğu için kalın, İstanbul’un 16.292’sine göre incedir. İnce ağda soğuk, hem menzili hem yedeği aynı anda daraltır. Payı büyütmek burada lükstür değil, ikinci bir ile varma ihtimalidir. Yedek istasyon kışın daha erken devreye girer.
Şarj da soğuğu hisseder
Soğuk batarya yüksek gücü reddedebilir. 180 kW etiket, ilk on beş dakika 30 kW verebilir. Bu, cihazın yalanı olmak zorunda değildir. Kimya ısınana kadar kabul düşüktür. Bazı araçlar yola çıkmadan bataryayı ısıtır. Isıtma menzilden yer, sonra DC’yi hızlandırır. Isıtması olmayan araç, soğuk seansı yavaş geçirir. Yavaş seans, süre ücretliyse pahalıdır. Süre ücreti kışın daha çok konuşur çünkü dakika uzar, enerji aynı hızda birikmez.
Kabin ısısını sonuna açmak ile camı buğu tutmamak arasında bir denge vardır. Dengeyi bu sayfa dereceye bağlayamaz. Bağlarsa konforu yasaklamış olur. Söylenen şudur: ısıtma da bir yüktür, yük menzildendir, menzil kışın zaten incedir. Isıtmayı kapatıp camı görememek çözüm değildir. Daha erken durmak çözümdür. Durduğunuz yerde AC varsa ve zamanınız varsa, soğuk DC’nin yavaş açılışını beklemeden işinizi bölebilirsiniz. Bölmek, yolu ikiye yazısının kış halidir.
Dağ, ova, gece
Bolu geçidi kışın tipi biriktirir. İniş, bir miktar enerji geri verse de çıkış aynı gün yeniden gelir. Yazın kurduğunuz “inişte toplarım” hesabı, buzlu çıkışta toplananı geri verir. Bolu Dağı bu yüzden ayrı bir menzil yazısıdır. Ovada aynı yüzde rahat edebilir. Dağda rahat etmez. Tek kış kuralı, iki yeryüzünü bir tuttuğu için bozuktur.
Gece soğuğu, gündüz soğuğundan keskindir. Açık otoparkta bekleyen araç sabah daha düşük kabul ve daha düşük menzille uyanır. Evde kapalı otopark bunu yumuşatır. Otoyol tesisinde yumuşatmaz. Gece planı evde hedefi yukarı kurmayı kışa özel söyler. Tesiste geceyi geçirmek zorundaysanız fişi sabahki yola göre düşünün, “yüzde seksen yeter, yazın yetiyordu” diye değil.
Pay nasıl konur
Yazın yüzde yirmide durduğunuz bir etabı kışın yüzde otuz beşe çekmek, bir örnek çerçevedir, bir yasa değil. Çerçeve tutmuyorsa kendi haftanız onu yukarı iter. Tutan çerçeveyi de “herkes yüzde otuz beş” diye genellemeyin. Dağa girmeden önce durmak, ovada her kasabada durmaktan daha değerlidir. İnce ilde iki durak arasında mesafe uzunsa pay, durak aralığına göre kurulur, şehre göre değil.
Fiyat kışın ikinci planda kalabilir. Yetişmek, 2 liralık hücre farkından önce gelir. Yine de yetiştiğiniz ekranı okuyun. Soğuk, tarifeyi indirime çevirmez. 25 Ekim listesinde kış kolonu yoktur. Pahalı bir DC, sizi sıcak kabine kavuşturuyorsa o gün onu seçmek meşrudur. Meşruiyet, her kış gününü o pahalı hücreye mahkûm etmez. Bir sonraki sakin durakta hesabı toparlarsınız. Toparlamadan “kışın şarj pahalı” diye ilan etmek, soğuğu tarifeye yazmaktır. Tarife ekrandadır. Soğuk, sürededir ve menzildedir.