Okuma ve karar
İşgal ücreti ne zaman işler
· Şarj İstasyonu
İşgal, şarj bitince yer tutmanın bedelidir. Enerji hücresinin devamı değildir.
Şarj bitince başlayan kasa
Enerji bedeli, kilovat saat yürürken konuşur. Süre bedeli, şarj sürerken de konuşabilir. İşgal, ikisinden sonra gelir: araç dolmuş ya da şarj durmuş, fiş hâlâ takılı, yer başkasının kullanacağı soketi tutuyordur. 25 Ekim 2026 listesinde işgal kolonu yoktur. Olmaması, ekranda da olmayacağı anlamına gelmez. “İşgal”, “idle”, “yer tutma” veya şarj bittikten sonra değişen bir dakika satırı görürseniz üçüncü kasa açılmıştır. Görmezseniz üçüncü kasayı siz icat etmeyin.
Neden vardır? DC noktası azaldıkça, dolu bir aracın fişi tutması arkadaki aracın molasını yer. Ücret, o dakikayı pahalı kılarak fişi çektirmeye çalışır. Ahlak dersi değildir, bir tarife satırıdır. Satır yoksa nezaket yine durur: biten aracı sokette bırakmak arkadakinin gününü yer. Ücret, nezaketin yerine geçen bir sopa olabilir. Sopa her ekranda yoktur. Nezaket, sopanın olmadığı yerde de anlamlıdır.
Ne zaman yürür, ne zaman yürümez
Ekran çoğu zaman bir eşik koyar: şarj bittikten birkaç dakika sonra, ya da belirli bir doluluğun üstünde. Eşiği ben dakika olarak ilan etmem. İlan edersem uydurmuş olurum. Eşik cihazın metnindedir. Metni şarj başlarken okuyun, bittikten sonra şaşırmayın. Bildirim geldiğinde aracın başında değilseniz eşik çoktan işlemiş olabilir. Yemek molasını bu eşiğe göre kurun, eşiği yemeğe göre değil. Otoyol molası zamanı bu yüzden fişle eşler.
Şarj sürerken akan dakika ile bittikten sonra akan dakika aynı kelimeyle yazılmış olabilir. Ayrımı satırın ne zaman başladığı gösterir. Süre ücreti şarjın içindedir. İşgal şarjın dışındadır. İkisini tek “dakika parası” sanırsanız fişi ne zaman çekeceğinizi bilemezsiniz. Çekmek, enerji durunca anlamlıdır. Enerji durmadan çekmek seansı keser. Enerji durduktan sonra çekmemek işgali büyütür.
Faturada nasıl görünür
Banka tek tutar çekebilir. Tek tutar, işgalin enerjiye gömüldüğü anlamına gelmez. Fiş dökümünde ayrı satır arayın. Ayrı satır yoksa ve tutar çarpımınızdan büyükse önce ön provizyon var mı, sonra işgal var mı bakın. Fatura ile ekran bu üçlüyü ayırır. İşgali “gizli tarife” sanmadan önce dökümü isteyin. Döküm enerjiyle açıklanıyorsa işgal yoktur. Açıklanmıyorsa üçüncü kasa oradadır.
Kırk kilovat saatlik bir Sharz DC enerjisi 399,60 TL’dir. İşgal bu sayının içine dahil değildir. Diyelim ekran, bittikten sonra dakika başı bir bedel yazdı. O bedeli ben seçmem. Sizin ekranınızdaki sayı, 399,60’ın yanına eklenir, içine bölünmez. Bölerseniz yeni bir TL/kWh uydurursunuz ve bir sonraki duruşta o uydurma birim sizi yanıltır. İşgal enerji değildir. Enerji gibi kıyaslanmaz.
Yer tutmamak bir plan işidir
DC molasını yüzde seksen civarında bitirmek, hem yavaş dilimi hem de işgal riskini kısaltır. Araç yüzde doksanda dakikalarca oturuyorsa ve siz marketteyseniz üçüncü kasa tam da o market fişinin yanında büyür. Hedefi önceden koyun. Bildirim sesini açın. İkinci bir durak varsa “biraz daha kalsın” demeyin. Yedek istasyon tam dolmamayı göze aldırır.
Site içi kutularda işgal, tarife değil komşuluk olabilir. Bariyerin arkasında ücret satırı yoksa da sabah herkes işe çıkacaksa yer tutmak kavga çıkarır. Ücret olmaması, yerin sonsuz olduğu anlamına gelmez. Kamuya açık DC’de ise yer dar, ücret daha sık konuşulur. İkisinde de kural aynıdır: bittiğinde fişi bırakın, kabloyu yerde bırakmayın, bırakacağınız süreyi ekran yazıyorsa o yazıya uyun. Yazmıyorsa da biten aracı sokette unutmayın.